Home / Գրաբարի Պատմությունը
A+ R A-

Warning: strtotime(): It is not safe to rely on the system's timezone settings. You are *required* to use the date.timezone setting or the date_default_timezone_set() function. In case you used any of those methods and you are still getting this warning, you most likely misspelled the timezone identifier. We selected the timezone 'UTC' for now, but please set date.timezone to select your timezone. in /home/tatul77/public_html/grabar/libraries/joomla/utilities/date.php on line 56

Warning: date(): It is not safe to rely on the system's timezone settings. You are *required* to use the date.timezone setting or the date_default_timezone_set() function. In case you used any of those methods and you are still getting this warning, you most likely misspelled the timezone identifier. We selected the timezone 'UTC' for now, but please set date.timezone to select your timezone. in /home/tatul77/public_html/grabar/libraries/joomla/utilities/date.php on line 198

Warning: Creating default object from empty value in /home/tatul77/public_html/grabar/components/com_k2/models/item.php on line 445

Warning: date(): It is not safe to rely on the system's timezone settings. You are *required* to use the date.timezone setting or the date_default_timezone_set() function. In case you used any of those methods and you are still getting this warning, you most likely misspelled the timezone identifier. We selected the timezone 'UTC' for now, but please set date.timezone to select your timezone. in /home/tatul77/public_html/grabar/libraries/joomla/utilities/date.php on line 198

Warning: date(): It is not safe to rely on the system's timezone settings. You are *required* to use the date.timezone setting or the date_default_timezone_set() function. In case you used any of those methods and you are still getting this warning, you most likely misspelled the timezone identifier. We selected the timezone 'UTC' for now, but please set date.timezone to select your timezone. in /home/tatul77/public_html/grabar/libraries/joomla/utilities/date.php on line 198

Գրաբարի Պատությունը


ԳՐԱԲԱՐԻ ՄԱՍԻՆ


Գրաբարը 5-րդ դարից սկսյալ եղել է հայոց գրավոր լեզուն: Գրաբարով ստեղծագործել են ընդհուպ մինչև 19-րդ դարի վերջը:

Լեզվի պատմությունը բաժանված է երկու մեծ փուլերի` հինհայերենյան (5-11դդ.) և ետհինհայերենյան (11-19դդ.): Սկզբնական կամ հինհայերենյան փուլում գրաբարը գործածվել է ինչպես գրոց լեզու և միևնույն ժամանակ որպես խոսակցական լեզու` չնչին փոփոխություններով: Իսկ ահա երկրորդ փուլում այն կիրառվել է բացառապես որպես գրոց լեզու: Դարերի ընթացքում գրաբարը հարստացել է` ազդվելով հունարենից ու դասական այլ լեզուներից: Յունաբան ոճի լայն կիրառությունը դրա վառ ապացույցն է:

19-րդ. դարից հետո գրաբարի գործածությունը ավելի ու ավելի սկսեց սահմանափակվել և այսօր այն կիրառվում է միայն Եկեղեցում` որպես ծիսական և հայրապետական գրությունների լեզու:

Այդուհանդերձ` վերջին շրջանում հատկապես երիտասարդության մեջ գրաբար սովորելու փափագը տարածում է գտնում: Միտում է նկատվում այն կրկին կիրառության մեջ դնելու` դասավանդելով դպրոցներում և բուհերում:

Գրաբարով են ստեղծագործել հայոց դասական հեղինակները` Մեսրոպ Մաշտոցը, Մովսես Խորենացին, Ագաթանգեղոսը, Կորյունը, Փավստոս Բուզանդը, Ղազար Փարպեցին և այլոք:

Գրաբարի այբուբենը գրեթե նույնն է, ինչ որ աշխարհաբարինը, միայն պետք է նկատի ունենալ, որ գրաբարի այբուբենում եղած ւ-ը (վյուն) որպես առանձին տառ աշխարհաբարի հայաստանյան վերափոխված արդի այբուբենից դուրս է հանված, իսկ այն շարունակվում է գործածվել այլուր: Հին գրաբարում չի եղել ֆ հնչյուն և տառ, այն այբուբենի մեջ է մտել միջնադարում. միջնադարում է մտել նաև օ տառը: (Գրաբարի հին այբուբենն է` ա, բ, գ, դ, ե, զ, է, ը, թ, ժ, ի, լ, խ, ծ, կ, հ, ձ, ղ, ճ, մ, յ, ն, շ, ո, չ, պ, ջ, ռ, ս, վ, տ, ր, ց, ու, փ, ք):

Գրաբարի ուղղագրությունն ու արտասանությունը լեզուն գրի առնվելու սկզբնական շրջանում` 5-րդ դարում, ճշտիվ համապատասխանել են միմյանց, այսինքն, ամեն մի հնչյուն գրվել է միայն մեկ տառով, և ամեն մի տառ ունեցել է միայն մեկ հնչյուն (արտասանություն): Հետագայում շատ բառերի մեջ այս կամ այն հնչյունը կամ հնչյունները պատմականորեն փոխվել են, բայց ուղղագրությունը մնացել է նույնը:




More in this category: « Մեր մասին
casus telefon
casus teleon
casus telefon